TTadeusz Soplica
Protagonista Młody szlachcic powracający po latach nauki w Wilnie do rodzinnego Soplicowa, syn Jacka Soplicy wychowywany przez stryja Sędziego. Po przyjeździe przypadkowo spostrzega w swoim dawnym pokoju Zosię, lecz początkowo ulega wdziękom i flirtom dojrzałej Telimeny, myląc obie kobiety. Rozdarty emocjonalnie i uwikłany w spory obyczajowe, bierze czynny udział w polowaniu oraz późniejszej obronie dworu przed najazdem Moskali. Ostatecznie pojmuje prawdziwą tożsamość i uczucie do Zosi, z którą zaręcza się w atmosferze narodowego uniesienia w 1812 roku, ogłaszając przy tym uwłaszczenie chłopów.
JJacek Soplica (Ksiądz Robak)
Postać centralna Niegdyś dumny watażka szlachecki zakochany w Ewie Horeszkównie, który odrzucony przez Stolnika dopuścił się zbrodni i w afekcie zastrzelił magnata podczas moskiewskiego najazdu. Okrzyknięty zdrajcą, opuścił Litwę i wstąpił do zakonu bernardynów, przyjmując pokorne miano Księdza Robaka, aby odpokutować winy walką za ojczyznę. Powraca na rodzinną Litwę jako tajny emisariusz Napoleona, przygotowując potajemnie powstanie szlacheckie przeciwko carskiemu zaborcy. Podczas starcia z Moskalami osłania własnym ciałem Hrabiego i Gerwazego, po czym umiera od ran po dramatycznej spowiedzi, uzyskując przebaczenie dawnego wroga i oficjalną rehabilitację orderem Legii Honorowej.
SSędzia Soplica
Postać główna Gospodarz Soplicowa, młodszy brat Jacka i prawny opiekun Tadeusza, uosabiający tradycyjne cnoty staropolskie, patriotyzm i gościnność. Skrupulatnie pielęgnuje dawne obyczaje, porządek i hierarchię przy biesiadnym stole, dbając o pomyślność folwarku oraz dobre traktowanie włościan. Prowadzi zażarty proces sądowy z Hrabią o ruiny zamku Horeszków, co doprowadza do eskalacji konfliktu i zbrojnego zajazdu na jego domostwo. W obliczu zagrożenia ze strony rosyjskiego garnizonu jednoczy się ze zwaśnionymi sąsiadami, a po zwycięstwie wyprawia uroczystą ucztę zaręczynową dla Tadeusza i Zosi.
Światowa, dojrzała dama z Petersburga, daleka krewna Sopliców i opiekunka młodziutkiej Zosi, ceniąca francuską modę oraz salonowe intrygi. Po przybyciu do Soplicowa natychmiast rozpoczyna kunsztowną grę miłosną z Tadeuszem, jednocześnie kokietując majętnego i arystokratycznego Hrabiego. Gdy Tadeusz odkrywa jej wiek i przenosi swe uczucia na Zosię, przeżywa rozczarowanie i upokorzenie, zwłaszcza po komicznym incydencie z mrówkami w lesie. Ostatecznie racjonalnie akceptuje małżeństwo wychowanki i sama decyduje się przyjąć oświadczyny zakochanego w niej Rejenta.
ZZosia Horeszkówna
Postać główna Córka Ewy Horeszkówny, osierocona na zesłaniu i oddana pod opiekę Telimenie, żyjąca z dala od salonowych konwenansów wśród wiejskiej przyrody i drobiu. Cechuje się prostotą, niewinnością oraz głęboką empatią, czym zjednuje sobie serce Tadeusza Soplicy. Mimo prób wykreowania jej przez Telimenę na salonową elegantkę, zachowuje naturalność i skromność. Zgadza się poślubić Tadeusza i całym sercem popiera jego decyzję o darowaniu wolności i ziemi poddanym chłopom.
HHrabia
Postać wspierająca Ostatni po kądzieli krewny Horeszków, bogaty dandys i romantyczny marzyciel zafascynowany gotycką poezją, malarstwem oraz angielską modą. W sporze o stary zamek początkowo ulega sentymentalizmowi ruin, lecz podburzony przez Gerwazego postanawia siłą odzyskać rodowe dziedzictwo i organizuje zajazd na Soplicowo. W obliczu nagłego ataku wojsk carskich wykazuje się jednak prawdziwą szlachecką odwagą i staje do walki ramię w ramię z Soplicami. Ostatecznie wstępuje do polskich pułków napoleońskich, stając się oficerem kawalerii.
GGerwazy Rębajło (Klucznik)
Postać wspierająca Wierny sługa i klucznik zamordowanego Stolnika Horeszki, pałający nieprzejednaną, ślepą nienawiścią do całego rodu Sopliców. Przechowuje pamięć o dawnej świetności zamku oraz poprzysiągł krwawą zemstę na zabójcy swego pana za pomocą rodowego rapieru zwanego Scyzorykiem. To on podburza szlachtę z Zaścianka Dobrzyńskich i organizuje zbrojny zajazd na Soplicowo, krzyżując narodowe plany Księdza Robaka. Przełom duchowy przeżywa dopiero przy łożu śmierci Robaka, gdy słysząc spowiedź Jacka i fakt przebaczenia Stolnika w chwili zgonu, sam odpuszcza wrogowi winy.
PProtazy Brzechalski (Woźny)
Postać epizodyczna Oddany sługa Sędziego Soplicy i dawny woźny trybunału, stojący na straży litery prawa i interesów swego chlebodawcy. Jest nieprzejednanym rywalem Klucznika Gerwazego, dumnym z dawnych forteli procesowych i umiejętności doręczania pozwów sądowych. Podczas najazdu szlachty dobrzyńskiej i wojsk carskich wiernie trwa przy Soplicach, niosąc pomoc uwięzionym. Na finałowej uczcie godzi się z Gerwazym, wznosząc wspólnie toasty za pomyślność nowożeńców i odrodzonej ojczyzny.
WWojski Hreczecha
Postać wspierająca Daleki krewny i przyjaciel Sędziego, mistrz ceremonii, tradycji dworskich oraz niezrównany gawędziarz i kucharz. Znakomity znawca kniei i zwyczajów myśliwskich, który ratuje myśliwych przed szarżą niedźwiedzia i zachwyca wszystkich wirtuozerską grą na bawolim rogu. Podczas biesiady zaręczynowej nadzoruje przygotowanie kunsztownego serwisu kulinarnego przedstawiającego cztery pory roku. W filmie stanowi uosobienie sarmackiego ładu, mądrości i niezłomnej wierności ojczystym obyczajom.
JJankiel
Postać wspierająca Żydowski karczmarz z Soplicowa, powszechnie szanowany za uczciwość, mądrość oraz głęboki patriotyzm polski. Pełni rolę zaufanego łącznika Księdza Robaka, pomagając w tajnej misji emisarskiej na Litwie i studząc zbyt gorące głowy szlachty. Jest mistrzem gry na cymbałach, a jego uroczysty koncert podczas uczty w 1812 roku w symboliczny sposób ilustruje losy Polski – od Konstytucji 3 Maja, przez rzeź Pragi, po marsz Dąbrowskiego. Zostaje doceniony przez całe zgromadzenie jako wielki polski patriota i artysta.
Zruszczony Polak w służbie carskiej armii, dowódca batalionu jegrów stacjonującego w okolicy, człowiek chciwy, zdemoralizowany i podstępny. Wykorzystuje zbrojny zajazd szlachty na dwór w Soplicowie, by uwięzić uczestników buntu i wymusić wysoki okup finansowy. Podczas bitwy zachowuje się tchórzliwie, chowając się za plecami swoich żołnierzy i kapitana Rykowa. Po klęsce wojsk carskich zostaje potajemnie i bezwzględnie zlikwidowany przez Gerwazego, aby uniemożliwić mu doniesienie do cara.
KKapitan Nikita Rykow
Postać wspierająca Rosyjski oficer stacjonujący na Litwie, będący przeciwieństwem majora Płuta pod względem honoru, odwagi i szacunku dla przeciwnika. Zna polskich szlachciców z sąsiedztwa i mimo wierności carskiemu żołnierskiemu obowiązkowi darzy ich sympatią oraz zrozumieniem. Dzielnie dowodzi żołnierzami w bitwie pod Soplicowem, a po przegranym starciu godzi się na honorowy rozejm i przyjęcie łapówki, zatajając incydent przed wyższym dowództwem. Cieszy się uznaniem Sopliców jako prawy i godny szacunku żołnierz.
MMaciej Dobrzyński (Rózeczka)
Postać wspierająca Siedemdziesięcioletni nestor i autorytet moralny drobnej szlachty zzaścianka Dobrzyn, weteran konfederacji barskiej słynący ze zdrowego rozsądku i szabli zwanej Rózeczką. Odrzuca awanturnicze plany Klucznika i nie popiera bratobójczego najazdu na dwór Sędziego, ostrzegając przed podstępem i chaosem. Gdy jednak Soplicowo zostaje zaatakowane przez wojska carskie, bez wahania staje na czele swoich ludzi i rusza z odsieczą sąsiadom. Pozostaje sceptyczny wobec huraoptymizmu związanego z Napoleonem, trzeźwo oceniając polityczną rzeczywistość.
AAdam Mickiewicz (Poeta)
Bohater Poeta i narrator epopei, ukazany w paryskiej ramie narracyjnej filmu na emigracji po upadku powstania listopadowego. Zmagając się z nostalgią, biedą i poczuciem obcości na paryskim bruku, przywołuje z pamięci wyidealizowany obraz ojczystej Litwy. Jego głos i recytacja trzynastozgłoskowego wiersza ożywiają sarmacki świat, pełen barw, tradycji i historycznych nadziei roku 1812. Zamyka dzieło refleksją o nieprzemijającej sile ojczyzny serca, która ocala tożsamość narodu w czasach niewoli.